Arabica Cầu Đất và Sơn La: cùng là cà phê chè, vì sao tách cà phê khác nhau rõ rệt

Cầu Đất và Sơn La đều trồng cà phê chè Arabica, đều nằm trên vùng cao Việt Nam, nhưng người uống lâu năm vẫn phân biệt được hai vùng qua tách cà phê. Bài này đối chiếu hai vùng theo cùng một khung: độ cao, khí hậu, đất, giống và sơ chế, rồi xem từng yếu tố góp phần thế nào vào hồ sơ hương. Điểm mấu chốt cần nói trước: khác biệt vùng trồng là thật, nhưng nó không đến từ một yếu tố duy nhất, và tên vùng không tự nó bảo chứng chất lượng của một lô cụ thể.

Ứng

1. Hai vùng, hai bản sắc

Cầu Đất thuộc xã Xuân Trường, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 25 kilômét về phía đông nam [1]. Trang trại Cầu Đất được thành lập chính thức năm 1927, thời đó chủ yếu sản xuất chè đen trên hơn 600 hecta [1]. Nghề cà phê tại đây nở rộ trong thập niên 1920 với các giống Bourbon, Typica và Mocha, trong đó Mocha trở thành niềm tự hào của vùng [2]. Giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2015, giá nhân xanh có lúc sụt xuống chỉ còn từ 5.000 đến 10.000 đồng mỗi kilôgam, nông hộ đốn cà phê chuyển sang chè, rau và hoa [2]. Phải đến năm 2016, vị thế quốc tế của Arabica Cầu Đất mới được xác lập vững chắc, và hiện nay cà phê của vùng đã vào chuỗi cung ứng của Starbucks và UCC [2].

Sơn La đi một con đường khác. Hồ sơ chỉ dẫn địa lý của Cục Sở hữu trí tuệ ghi nhận cà phê Sơn La có từ năm 1945, khi một người dân địa phương bắt đầu trồng cây cà phê trong vườn nhà, theo ghi chép trong cuốn sách Sơn La và cà phê [3]. Mốc mở rộng hiện đại là năm 1995, khi Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt dự án trồng 3.000 hecta cà phê, sau đó diện tích tăng liên tục, tập trung ở Mai Sơn, Thuận Châu, thành phố Sơn La [4]. Chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La được đăng ký ngày 28 tháng 9 năm 2017 theo Quyết định 3262, chứng nhận số 00058, do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La quản lý [3]. Sơn La hiện là tỉnh trồng Arabica lớn thứ hai cả nước sau Lâm Đồng [3], với hơn 24.300 hecta Arabica và sản lượng ước tính năm 2025 khoảng 37.724 tấn nhân xanh [5]. Năm 2024, tỉnh xuất khẩu 31.700 tấn nhân xanh trị giá 88,77 triệu đô la Mỹ, có 28 doanh nghiệp và hợp tác xã, trong đó 7 đơn vị được phép dùng chỉ dẫn địa lý, xuất sang 20 nước, với gần 18.000 hộ nông dân trồng cà phê [6].

Hai vùng vì vậy đại diện cho hai kiểu bản sắc khác nhau. Cầu Đất là vùng Arabica lâu đời của cao nguyên phía Nam, gắn với di sản giống cũ và một chu kỳ suy tàn rồi phục hồi. Sơn La là vùng Arabica phía Bắc phát triển mạnh trong ba thập kỷ gần đây, gắn với chỉ dẫn địa lý và quy mô sản xuất lớn. Bạn đọc muốn hiểu khung pháp lý của chỉ dẫn địa lý cà phê Việt Nam có thể đọc thêm bài về chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột, và bạn đọc muốn biết Sơn La từng được nhắc đến trong bối cảnh nào trước đây có thể đọc bài về vai trò của nấm men cấy tạo trong lên men cà phê đặc sản, nơi Sơn La chỉ là địa điểm áp dụng chế phẩm.

2. Vì sao nơi trồng đổi hương vị

Cơ chế chung đã được nhiều nghiên cứu kiểm chứng. Độ cao lớn hơn làm nhiệt độ môi trường mát hơn, quả chín chậm hơn, cây có thêm thời gian tích lũy đường và acid hữu cơ, chính là tiền chất tạo hương khi rang. Nghiên cứu trên cà phê Geisha tại Panama năm 2026 cho thấy cà phê trồng trên 1.700 mét đạt 87 đến 90 điểm, cao hơn mức 86 đến 87 điểm ở độ cao thấp hơn, và độ cao một mình giải thích khoảng 72 phần trăm biến thiên chất lượng cảm quan trong nghiên cứu đó [7]. Nghiên cứu tại 20 vùng sinh thái ở Ethiopia năm 2024 cho thấy khối lượng 100 hạt, độ ẩm, chất béo thô, trigonelline và sucrose đều tăng theo độ cao, trong khi acid chlorogenic giảm theo độ cao và tăng theo nhiệt độ, còn lượng mưa hằng năm không tương quan đáng kể với các chỉ tiêu này [8]. Bài tổng quan năm 2022 cũng ghi nhận quả chín chậm cho phép tạo ra nhiều hợp chất phenolic hơn, sucrose là carbohydrate đơn dồi dào nhất ở độ cao lớn và là tiền chất tạo hậu vị caramel, còn acid chlorogenic giảm từ 3,20 phần trăm xuống 2,17 phần trăm khi độ cao tăng từ 1.200 lên 1.960 mét [9]. Nghiên cứu tại Guatemala trên hai giống Bourbon và Catuai ở 1.100 và 1.400 mét cho thấy độ cao và che bóng làm chậm chín và cải thiện chất lượng, nhất là với Catuai, đồng thời làm tăng độ acid và sucrose, nhưng khác biệt cảm quan nhỏ hơn khác biệt hóa học [10].

Ba lưu ý quan trọng đi kèm cơ chế này. Thứ nhất, các nghiên cứu trên thực hiện tại Panama, Ethiopia, Guatemala và Brazil, không có nghiên cứu nào trong số đã đối chiếu so sánh trực tiếp Cầu Đất với Sơn La, nên bài này dùng cơ chế chung để giải thích, không trình bày nó như bằng chứng đo tại hai vùng Việt Nam. Thứ hai, độ cao không phải là yếu tố duy nhất: giống, che bóng, dinh dưỡng, thu hoạch và sơ chế đều can thiệp vào cùng một tách cà phê. Thứ ba, khác biệt hóa học chưa chắc đã thành khác biệt cảm quan rõ rệt trong mọi trường hợp, như nghiên cứu Guatemala đã lưu ý. Bạn đọc muốn hiểu sâu cơ chế của độ cao có thể đọc bài về cơ chế vật lý và sinh hóa phía sau độ cao trồng cà phê Arabica.

3. Đối chiếu từng yếu tố

• Độ cao: Cầu Đất thường được các nguồn thương mại ghi ở khoảng từ 1.400 đến 1.650 mét, quanh mốc 1.500 mét [1]. Không tìm thấy khảo sát độ cao chính thức nào của cơ quan nhà nước cho Cầu Đất trong đợt đối chiếu này, nên bài ghi khoảng này kèm nguồn thương mại thay vì trình bày như số đo chính thức. Sơn La có hai con số cần tách rõ. Cổng thông tin đối ngoại của tỉnh ghi các sườn đồi trồng cà phê ở 900 đến 1.200 mét [11], còn hồ sơ chỉ dẫn địa lý mô tả vùng chỉ dẫn ở 600 đến 800 mét và nói thẳng độ cao này chưa lý tưởng, nhưng được bù lại nhờ vĩ độ cao từ 20 độ 39 phút đến 22 độ 02 phút Bắc [3]. Hai con số không mâu thuẫn nhau vì vùng chỉ dẫn chỉ gồm một số xã thuộc Thuận Châu, thành phố Sơn La, Mai Sơn và Sốp Cộp, không phải toàn tỉnh. Trình bày 600 đến 800 mét như độ cao của mọi cà phê Sơn La là sai.

• Khí hậu: Hồ sơ chỉ dẫn địa lý cho Sơn La bộ số đầy đủ nhất: hai mùa rõ rệt, mùa hè từ tháng 4 đến tháng 9 và mùa đông từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau; nhiệt độ trung bình từ 16 đến 27 độ C; biên độ nhiệt ngày đêm từ 10 đến 15 độ C; lượng mưa hằng năm từ 1.200 đến 1.600 milimét, tập trung từ tháng 7 đến tháng 9; độ ẩm trung bình hằng năm từ 80 đến 82 phần trăm [3]. Cổng thông tin của tỉnh bổ sung thêm rằng Sơn La có lượng mưa dồi dào, nhiệt độ thấp, biên độ nhiệt ngày đêm lớn và quả chín chậm [11]. Cầu Đất không có bộ số khí hậu chính thức tương đương trong đợt đối chiếu này. Các nguồn thương mại ghi nhiệt độ trung bình khoảng 19 độ C với biên độ ngày thường từ 15 đến 24 độ C [12], trong khi một nguồn khác ghi cực trị năm từ 5 đến 33 độ C [1]. Đây là ba loại thống kê khác nhau, trung bình, biên độ ngày thường và cực trị năm, nên bài không gộp chúng thành một con số duy nhất. Lượng mưa hằng năm của Cầu Đất có hai con số trái ngược nhau từ các blog yếu nên bài này không công bố con số nào mà ghi rõ là chưa kiểm chứng được.
• Đất: Cầu Đất được các nguồn thương mại mô tả nhất quán là đất bazan màu mỡ, đất đỏ bazan núi lửa, thoát nước tốt [1]. Không tìm thấy độ pH, độ sâu hay phân loại đất nào từ khảo sát cho Cầu Đất. Sơn La có hồ sơ đất chính thức chi tiết hơn: chủ yếu là đất feralit điển hình, gồm đất nâu đỏ trên đá magma trung tính và kiềm, đất nâu đỏ trên đá vôi, đất vàng đỏ trên đất sét và đá biến chất; tầng đất dày từ 70 đến 100 xăngtimét; độ pH đo bằng kali clorua từ 4,5 đến 6; đất mềm, giàu dinh dưỡng, giữ nước tốt [3]. Nói gọn, Cầu Đất gắn với bazan, Sơn La gắn với feralit, và khác biệt này đáng ghi nhận dù nó không phải là yếu tố duy nhất tạo nên hương vị. Bạn đọc quan tâm đến sức khỏe đất vườn cà phê có thể đọc bài về cơ chế suy giảm tầng mùn và lộ trình phục hồi sinh học vườn cà phê.
• Giống: Cả hai vùng hiện nay đều trồng Catimor là chính, vì giống này kháng gỉ sắt tốt hơn các giống cũ. Tại Cầu Đất, các nguồn thương mại kể tên Bourbon, Typica, Mocha và Catimor, đồng thời ghi rằng ngày nay Đà Lạt chủ yếu chuyển sang Catimor và chỉ còn ít trang trại giữ giống gốc [12]. Tại Sơn La, cổng thông tin của tỉnh nhắc đến giống THA1 có khả năng thích ứng cao với khí hậu khắc nghiệt và sinh trưởng khỏe, nhưng không ghi tỷ lệ diện tích của giống này [11], còn các nguồn thương mại ghi Typica, Bourbon và Caturra đang được trồng nhiều hơn vì chất lượng [13]. Tỷ lệ diện tích theo giống ở cả hai vùng đều chưa kiểm chứng được nên bài không nêu phần trăm cho bất kỳ giống nào.
• Sơ chế: Cầu Đất ưu tiên sơ chế ướt và sơ chế mật ong để làm nổi vị ngọt, một số lô rửa sạch hoàn toàn bằng thiết bị chuyên dụng [13]. Sơn La có điểm nhấn riêng trong hồ sơ chỉ dẫn địa lý: nông dân dùng cùng phương pháp sơ chế như các vùng khác nhưng phơi khô tự nhiên bằng ánh nắng, không chịu tác động của sấy cơ học [3]. Các nguồn thương mại ghi Sơn La chủ yếu sơ chế ướt, ngày càng thử thêm sơ chế tự nhiên và mật ong [13]. Cách phơi nắng tự nhiên của Sơn La, cộng với biên độ nhiệt ngày đêm lớn, là một phần của dấu ấn vùng trồng mà người thử nếm có thể cảm nhận được.

4. Hồ sơ hương đối chiếu

Với Sơn La, hồ sơ chỉ dẫn địa lý là neo mô tả đáng tin nhất: cà phê pha có vị hơi chua và hơi đắng, hậu vị dài, vị ngọt và mùi trái cây là nét đặc trưng riêng [3]. Cùng hồ sơ này ghi tiêu chuẩn nhân xanh: cỡ hạt lớn hơn 4,75 milimét, caffeine từ 0,8 đến 1,28 phần trăm, protein thô từ 10,5 đến 15 phần trăm, đường từ 6,8 đến 9,2 phần trăm [3]. Báo chí nhà nước mô tả gần với neo này: vị chua nhẹ nhàng, hương thơm đặc trưng, hậu vị ngọt dịu [5]. Các nguồn thương mại mô tả đa dạng hơn, có nơi ghi chua sáng kiểu cam quýt và bưởi, kèm nốt trà và táo xanh, thể chất nhẹ đến vừa [13], có nơi khác lại ghi chua dịu với nốt hạt và caramel [13]. Hai mô tả thương mại này mâu thuẫn nhau, nên bài này không chọn một mô tả thương mại làm chuẩn mà lấy hồ sơ chỉ dẫn địa lý làm neo và xem mô tả thương mại là biến thiên theo lô.

Với Cầu Đất, không có hồ sơ chỉ dẫn địa lý hay mô tả chính thức tương đương trong đợt đối chiếu này, nên bài dùng mô tả theo lô kèm tên nguồn. Một lô rửa sạch của Cầu Đất được nhà rang mô tả là chua vừa sạch, đào, táo xanh và sô cô la sữa [14]. Một nguồn thương mại khác mô tả chung chung hơn: chua sáng cân bằng, sô cô la, caramel, hạt, hương hoa và cam quýt nhẹ, thể chất vừa, hậu vị ngọt kéo dài [13]. Điểm chung của các mô tả Cầu Đất là chua sáng nhưng cân bằng, ngọt hậu rõ và hương hoa quả nhẹ, khác với nét chua nhẹ và hậu vị ngọt dịu của Sơn La theo hồ sơ chỉ dẫn địa lý. Không tìm thấy điểm thử nếm công bố kèm phương pháp cho lô cụ thể của hai vùng trong đợt đối chiếu này, nên bài không nêu điểm số nào cho cả hai vùng.

5. Bảng đối chiếu hai vùng

6. Khung thử nếm so sánh hai lô

Khung này cũng là cách tránh vội vàng gán nhãn vùng cho một lô. Một lô Sơn La rang đậm và một lô Cầu Đất rang nhạt có thể cho cảm nhận trái ngược với mô tả vùng, không phải vì vùng đổi tính mà vì mức rang đã lấn át dấu vùng. So sánh đúng phải giữ mức rang và cách pha không đổi, chỉ đổi lô.

7. Bốn hiểu sai thường gặp

• Hiểu sai thứ nhất: độ cao cao hơn luôn cho tách ngon hơn. Nghiên cứu cho thấy độ cao giải thích phần lớn biến thiên chất lượng trong một số thí nghiệm, nhưng giống, che bóng, dinh dưỡng, thu hoạch và sơ chế đều can thiệp. Sơn La ở độ cao thấp hơn Cầu Đất vẫn có chỉ dẫn địa lý và quy mô xuất khẩu lớn, chứng tỏ độ cao không phải là thước đo duy nhất.
• Hiểu sai thứ hai: tên vùng tự nó bảo chứng chất lượng. Tên vùng chỉ nói lô đó trồng ở đâu, còn chất lượng của lô phụ thuộc vào giống cụ thể, độ chín khi hái, sơ chế và rang. Hai lô cùng tên vùng có thể khác nhau rất xa.
• Hiểu sai thứ ba: hồ sơ hương của một lô đại diện cho cả vùng trong mọi vụ. Thời tiết từng vụ, thời điểm hái và cách sơ chế của từng nông hộ đều làm hồ sơ hương dao động. Mô tả vùng chỉ là khung tham chiếu, không phải cam kết cho từng lô.
• Hiểu sai thứ tư: khác biệt vùng trồng chỉ là khác biệt về đất. Đất là một phần, nhưng độ cao, biên độ nhiệt, giống và sơ chế đều góp phần. Sơn La là ví dụ rõ: đất feralit, vĩ độ cao và biên độ nhiệt lớn cùng tạo nên dấu ấn, không riêng đất.

Ghi chú thực hành

Khi chọn lô theo nguồn gốc, người mua và người rang nên đọc nhãn theo thứ tự: vùng trồng, giống, độ cao, sơ chế, rồi mới đến mô tả hương. Nếu nhãn thiếu giống và độ cao thì hỏi thêm nhà cung cấp, vì hai thông tin này quyết định nhiều hơn tên vùng. Khi thử nếm lô mới, giữ mức rang và cách pha không đổi với lô đang dùng để so sánh, rồi dùng khung năm trục ở trên để ghi nhận. Với người rang, bài này là khung đối chiếu khi chọn lô mới trong mùa thu hoạch, thời điểm các vùng Arabica trên cao bước vào vụ và các mẻ mới bắt đầu được thử nếm. Bạn đọc quan tâm đến truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng có thể đọc bài về thách thức tọa độ GPS trong quy định EUDR, nơi nguồn gốc không còn là câu chuyện cảm quan mà thành yêu cầu số hóa.

Cách bài này dùng nguồn. Hồ sơ chỉ dẫn địa lý của Cục Sở hữu trí tuệ [3], cổng thông tin đối ngoại của tỉnh Sơn La [11] và các nghiên cứu có bình duyệt [7] [8] [9] [10] là nguồn chính cho số liệu và cơ chế. Báo chí ngành [5] [2] [6] [4] là tường thuật về hoạt động và quy mô của vùng. Mô tả của các nhà rang và thương hiệu [1] [13] [14] [12] là mô tả thương mại, dùng cho hồ sơ hương theo lô và đặc tính vùng chưa có nguồn chính, đối chiếu với nguồn chính ở những chỗ cả hai cùng có số liệu. Ở những chỗ chỉ có nguồn thương mại hoặc chưa kiểm chứng được, bài ghi rõ nguồn và mức độ tin cậy thay vì trình bày như kết quả đo chính thức.

Ảnh bìa: Nông hộ hái quả Arabica chín trong mùa thu hoạch tại Lâm Đồng, ảnh của 1500m Coffee trên Pexels, giấy phép sử dụng miễn phí, mã ảnh 30658792.

Nguồn tham khảo

1. Trang giới thiệu vùng Cầu Đất, Helena Coffee: trang trại Cầu Đất thành lập năm 1927, chủ yếu sản xuất chè đen trên hơn 600 hecta, cách Đà Lạt khoảng 25 kilômét về phía đông nam; độ cao từ 1.450 đến 1.650 mét; cực trị nhiệt độ năm từ 5 đến 33 độ C; đất đỏ bazan núi lửa thoát nước tốt. quay lại đoạn trích dẫn
2. Bài về sự phục hồi của Arabica Cầu Đất, VINAGRI News: cà phê Cầu Đất nở rộ trong thập niên 1920 với Bourbon, Typica và Mocha; giai đoạn 2010 đến 2015 giá nhân xanh có lúc chỉ còn từ 5.000 đến 10.000 đồng mỗi kilôgam; vị thế quốc tế xác lập vững chắc từ 2016, vào chuỗi cung ứng của Starbucks và UCC; đất bazan màu mỡ, biên độ nhiệt ngày đêm lớn. quay lại đoạn trích dẫn
3. Hồ sơ chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La, Cục Sở hữu trí tuệ, đăng ký ngày 28 tháng 9 năm 2017 theo Quyết định 3262, chứng nhận số 00058: cà phê Sơn La có từ năm 1945; vùng chỉ dẫn ở 600 đến 800 mét, vĩ độ từ 20 độ 39 phút đến 22 độ 02 phút Bắc; hai mùa, nhiệt độ trung bình từ 16 đến 27 độ C, biên độ ngày đêm từ 10 đến 15 độ C, mưa từ 1.200 đến 1.600 milimét tập trung từ tháng 7 đến tháng 9, độ ẩm từ 80 đến 82 phần trăm; đất feralit điển hình, tầng dày từ 70 đến 100 xăngtimét, độ pH đo bằng kali clorua từ 4,5 đến 6; cà phê pha hơi chua và hơi đắng, hậu vị dài, vị ngọt và mùi trái cây đặc trưng; nhân xanh cỡ lớn hơn 4,75 milimét, caffeine từ 0,8 đến 1,28 phần trăm, protein thô từ 10,5 đến 15 phần trăm, đường từ 6,8 đến 9,2 phần trăm. quay lại đoạn trích dẫn
4. Tin về công bố chỉ dẫn địa lý cà phê Sơn La, Vinanet và TTXVN, 2017: năm 1995 tỉnh phê duyệt dự án 3.000 hecta cà phê; năm 2017 toàn tỉnh hơn 12.000 hecta, Mai Sơn khoảng 4.200 hecta, năng suất quả tươi ước tính từ 120 đến 150 tạ mỗi hecta. quay lại đoạn trích dẫn
5. Bài chuyên đề cà phê Sơn La, Báo Công Thương: hơn 24.300 hecta Arabica, sản lượng ước tính năm 2025 khoảng 37.724 tấn nhân xanh; vị chua nhẹ nhàng, hương thơm đặc trưng, hậu vị ngọt dịu. quay lại đoạn trích dẫn
6. Bài về Arabica Sơn La, VINAGRI News: năm 2024 xuất khẩu 31.700 tấn nhân xanh trị giá 88,77 triệu đô la Mỹ, 28 doanh nghiệp và hợp tác xã, 7 đơn vị được phép dùng chỉ dẫn địa lý, xuất sang 20 nước, gần 18.000 hộ nông dân. quay lại đoạn trích dẫn
7. Vega và cộng sự, 2026, Coffee Science, nghiên cứu tác động của độ cao và nhiệt độ lên men đến chất lượng cà phê Geisha Panama: cà phê trên 1.700 mét đạt 87 đến 90 điểm so với 86 đến 87 điểm ở độ cao thấp hơn, độ cao giải thích khoảng 72 phần trăm biến thiên chất lượng cảm quan. quay lại đoạn trích dẫn
8. Urugo và cộng sự, 2024, Beverage Plant Research, nghiên cứu 20 vùng sinh thái tại Ethiopia: khối lượng 100 hạt, độ ẩm, chất béo thô, trigonelline và sucrose tăng theo độ cao; acid chlorogenic giảm theo độ cao và tăng theo nhiệt độ; lượng mưa hằng năm không tương quan đáng kể với các chỉ tiêu này. quay lại đoạn trích dẫn
9. Bài tổng quan về yếu tố trước và sau thu hoạch ảnh hưởng đến chất lượng cà phê, PMC 2022: quả chín chậm tạo nhiều hợp chất phenolic hơn; sucrose là tiền chất tạo hậu vị caramel ở độ cao lớn; acid chlorogenic giảm từ 3,20 phần trăm xuống 2,17 phần trăm khi độ cao tăng từ 1.200 lên 1.960 mét. quay lại đoạn trích dẫn
10. Vaast và cộng sự, nghiên cứu tại Guatemala trên giống Bourbon và Catuai ở 1.100 và 1.400 mét: độ cao và che bóng làm chậm chín và cải thiện chất lượng, làm tăng độ acid và sucrose, nhưng khác biệt cảm quan nhỏ hơn khác biệt hóa học. quay lại đoạn trích dẫn
11. Cổng thông tin đối ngoại tỉnh Sơn La: các sườn đồi trồng cà phê ở 900 đến 1.200 mét, lượng mưa dồi dào, nhiệt độ thấp, biên độ nhiệt ngày đêm lớn, quả chín chậm; giống THA1 thích ứng cao với khí hậu khắc nghiệt và sinh trưởng khỏe; Sơn La là tỉnh trồng Arabica lớn thứ hai cả nước sau Lâm Đồng. quay lại đoạn trích dẫn
12. Bài về các vùng Arabica nổi tiếng của Việt Nam, WS Cafe: Đà Lạt ngày nay chủ yếu chuyển sang Catimor vì kháng gỉ sắt, chỉ còn ít trang trại giữ giống gốc; nhiệt độ trung bình khoảng 19 độ C, biên độ ngày thường từ 15 đến 24 độ C. quay lại đoạn trích dẫn
13. Các bài về vùng trồng và terroir cà phê Việt Nam, Halio Coffee: Cầu Đất chủ yếu Catimor, ưu tiên sơ chế ướt và mật ong, chua sáng cân bằng, sô cô la, caramel, hạt, hương hoa và cam quýt nhẹ, hậu vị ngọt kéo dài; Sơn La chủ yếu Catimor, sơ chế ướt là chính, thử thêm tự nhiên và mật ong, mô tả thương mại về Sơn La không thống nhất giữa các bài. quay lại đoạn trích dẫn
14. Mô tả lô Cầu Đất rửa sạch, Fathom Coffee: chua vừa sạch, đào, táo xanh và sô cô la sữa; độ cao từ 1.400 đến 1.600 mét; rửa sạch hoàn toàn bằng thiết bị chuyên dụng. quay lại đoạn trích dẫn